Δάντης και Βεατρίκη ("Ιστορία τού ευρωπαϊκού πνεύματος" του Π. Κανελλόπουλου)

Δεν είχε συμπληρώσει τα εννιά του χρόνια ο Δάντης, όταν, όπως μας λέει ο ίδιος, πρόβαλε για πρώτη φορά στα μάτια του "la gloriosa donna" (η ένδοξη γυναίκα) τού πνεύματός του, εκείνη που "από πολλούς, που δεν ήξεραν πώς να την ονομάσουν, ονομαζόταν Βεατρίκη". Δεν ήταν λοιπόν "Beatrice" το πραγματικό όνομα της κόρης που, όταν την πρωτοείδεν ο Δάντης, είχε μόλις συμπληρώσει τα οχτώ της χρονάκια; Και γιατί την ονόμασαν "Beatrice" (όνομα που προέρχεται από τη λέξη "beata", η "μακαρία") οι άλλοι, πριν την ονομάσει έτσι ο ίδιος ο Δάντης; [...] Ο ποιητής είχε τη μεγάλη ευτυχία ν' αντικρίσει τη Βεατρίκη. Να την αντικρίσει και να δεχθεί από μακριά -αυτό ήταν όλο- τον χαιρετισμό της, που σε λίγο μάλιστα αρνήθηκε να τον επαναλάβει εκείνη. Είχε την ευτυχία να πονέσει, χωρίς να το μάθει η Βεατρίκη. Είχε την ευτυχία, αφού πέθανε η αγαπημένη του (και πέθανε νέα), να μην την ξεχάσει πια ποτέ του. Αυτά τα λιτά γεγονότα, συνδυασμένα και με ορισμένα οράματα που ήταν πραγματικότερα κι από την πραγματικότητα, μας περιγράφει ο Δάντης στη "Νέα Ζωή". Σε ποιον θα αρκούσαν σήμερα αυτά τα λίγα, τα ελάχιστα, για να αισθανθεί και να γράψει όσα αισθάνθηκε και έγραψε -όπως τα έγραψε- ο Δάντης; Η Βεατρίκη, με τα μικρά και λίγα βήματα που έκαμε επάνω στη γη, γέμισε με την αιώνια παρουσία της τον κόσμο. 
                                                                                                                                                                       

"Οθέλος" τού Σαίξπηρ (μτφρ. Β. Ρώτας)

(Η Δυσδαιμόνα κοιμάται στην κρεβατοκάμαρά της. 

Ο Οθέλος, ο άντρας της, μονολογεί πάνω στο σώμα τής

συζύγου του, λίγο πριν τη δολοφονήσει)

ΟΘΕΛΟΣ 

Αυτή 'ν' η αιτία, αυτή 'ν' η αιτία, ψυχή μου· ας μην ειπώ 

τ' όνομά της σε σας, αστέρια αγνά. Αυτή 'ν' η αιτία. 

Μα δε θα χύσω το αίμα της, δε θα πληγώσω 

το δέρμα της το ασπρότερο από χιόνι κι απαλό 

σαν αγαλμάτου αλάβαστρο. Όμως πρέπει να 

πεθάνει, αλλιώς θα ξεγελάσει κι άλλους άντρες. 

Το φως να σβήσω και μετά το φως να σβήσω: 

αν σβήσω εσένα, φλόγας όργανο, μπορώ ξανά 

το πρώτο φως σου να τ' ανάψω, αν μετανιώσω· 

μ' αν μια σε σβήσω εσένα, υπέροχο αριστούργημα 

εξαίσιας πλάσης, πού πια να βρω τη φωτιά 

τού Προμηθέα, για να σου ξαναδώσω ζωή! 

Άμα κόψω το ρόδο, δεν του ξαναδίνω

τη ζωντανή του ορμή, μοιραία θα μαραθεί:

θα το μυρίσω πάνω στο κλαδί. (τη φιλάει)

Ω πνοή μπάλσαμο, που πας σχεδόν να πείσεις 

τη Δικαιοσύνη να τσακίσει το σπαθί της! 

Άλλο ένα κι άλλο ένα. Αν θα 'σαι έτσι νεκρή,

θα σε σκοτώσω και μετά θα σ' αγαπώ.

Ακόμη ένα, αυτό 'ναι και το τελευταίο:

τόσο γλυκό φιλί ποτέ δεν ήταν τόσο 

μοιραίο. Κλαίω αθέλητα, μ' αυτά 'ναι δάκρυα 

σκληρά· είναι η θλίψη τούτη από Θεού, παιδεύει,

γιατί αγαπάει! 

                                   

Γρήγορα η ώρα πέρασε· 

μεσάνυχτα κοντεύουν· 

πάει το φεγγάρι, 

πάει κι η Πούλια βασιλέψανε·

και μόνο εγώ κείτομαι εδώ

μονάχη κι έρημη.

Ο Έρωτας που βάσανα μοιράζει,

ο Έρωτας που παραμύθια πλάθει

μού άρπαξε την ψυχή μου 

και την τράνταξε, ίδια καθώς αγέρας 

από τα βουνά χυμάει 

μέσα στους δρυς φυσομανώντας. 

                                         Σαπφώ (μτφρ. Οδ. Ελύτης)

Έτσι σκληρός που είναι τούτος ο καιρός, περίμενέ με:

Θα τον ζήσουμε με κέφι.

Δωσ' μου το μικρό χέρι σου.

Θ' ανεβούμε και θα υποφέρουμε.

Θα πηδήσουμε και θα πονέσουμε.

Είμαστε ξανά το ζευγάρι 

που έζησε σε μέρη δασιά, 

στις άγριες σπηλιές των βράχων.

Έτσι μακρύς που είναι τούτος ο καιρός, περίμενέ με

μ' ένα πανέρι, με το φτυάρι σου,

με τα παπούτσια και τα ρούχα σου. 

Τώρα χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλο,

όχι μονάχα για τα γαρίφαλα,

όχι μονάχα για να βρούμε το μέλι:

χρειαζόμαστε τα χέρια μας,

για να πλύνουμε και ν' ανάψουμε φωτιά.

Και τότε ας τολμήσει ο σκληρός χρόνος

να προκαλέσει την απεραντοσύνη

τεσσάρων χεριών και τεσσάρων ματιών.

         

                                              Πάβλο Νερούδα, "Μ' εκείνην"

Πάντα γυρίζω εκεί προς τα χαράματα

της όμορφης αγάπης μας. Μην τύχει,

φοβάμαι, το μοιραίο να συντύχει

και φύγουν για τ' αγύριστα περάματα. 

Θαρρώ ζωή τής δίνω ανακαλώντας 

τα πρωτινά φεγγοβολήματά της,

το ανόθευτο μεθύσι μας κοντά της

τα δώρα της περίσσια σπαταλώντας.

Κι αναζητώ το βλέμμα σου γεμάτο

μιαν αφοσίωση αστέρευτη, σαν έννοια,

σαν έλξη να 'ταν όλο μαγνητένια,

τόσο όμορφο ήταν, τόσο ήταν γεμάτο. 

Αχ! ο κρυφός καημός που μου κρατάει

τη σκέψη σκλαβωμένη στο πρωτάνθι,

ενώ γύρα μας περισσεύουν τ' άνθη

που αμέριμνα η αγάπη μας σκορπάει. 

                                              Μ. Πολυδούρη

Στο ανοιχτό το παραθύρι,

όπως έλαχ' έχει γύρει

λυπημένη κοπελιά,-

Δεν την μέλει πως η αύρα 

παίζει και σκορπά τα μαύρα,

τα λυμένη της μαλλιά.

Στον αγκώνα ακουμβισμένη,

στην παλάμη έχει γερμένη

την ωραία κεφαλή.

Και βεβαίως δεν το ξέρει,

πως τ' ολόγυμνό της χέρι

μύριους πόθους προκαλεί.

Η χλωμή μορφή της μοιάζει

το λευκάνθεμο που σπάζει

του Βορριά η ψυχρή πνοή.

Κόρη μόλις στα δεκάξι,

ποια φουρτούνα έχει ταράξει

την αθώα σου ζωή;

Η ματιά σου σε ποια χώρα

ταξιδεύει τόση ώρα

κι αφαιρέθης σκυθρωπή;

Και γιατί τ' αγνά σου χείλη,

που η χαρά με δαύτα ωμίλει,

τα κλειδώνει η σιωπή;

Από των ματιών την άκρη,

αρμυρή δροσιά το δάκρυ,

σιγηλό κατρακυλά.

Πότισμ' από τέτοια αυλάκια

κάθε κόρης μαγουλάκια

τα χλωμιάζει, τα χαλά.

Κι όταν η καρδιά στα στήθη

αγαπά, μα ελησμονήθη

απ' εκείνον που αγαπά,

μόνο αυτή μπορεί να ξέρει

πόσο πάσχει και υποφέρει-

Και για τούτο σιωπά.

                                 Γ. Βιζυηνός, "Αφαιρεμένη"

Τὸ γράμμα μέσα στὴν καρδιὰ εἶναι δίχως μελάνι

καὶ δὲν μπορεῖ πλιὸ νὰ λιωθεῖ, παρὰ σὰν ἀποθάνει.

Κι ἀπόψε ν’ ἀρραβωνιαστῶ βούλομαι μετὰ κεῖνο’, 

νά ‘ν’ Ἄντρας μου καὶ Ταίρι μου κι ἄλλης δὲν τὸν ἀφήνω.

Γιατὶ ἤταξα τοῦ Ρώκριτου σύντροφο νὰ τὸν κάμω 

καὶ χίλιοι χρόνοι ἄν-ε διαβοῦν μ’ ἄλλον δὲν κάνω γάμο.

Κι ἂς εἶν’ κι ἀλάργα ἀπὸ δεπά κι ἂς εἶναι κ’ εἰς τὰ ξένα,  

ἐγὼ νά ‘μαι γιὰ λόγουν του κ’ ἐκεῖνος ὁ-γιὰ μένα.

                                  Βιτσέντζος Κορνάρος, "Ερωτόκριτος"